Endodontzia behar duzula entzutean, zalantzak sor daitezke: min egingo duen, hortza ahulduko den edo ateratzea hobe izango litzatekeen. Erabakia ez da gaur sentitzen duzun minaren araberakoa bakarrik. Mamiaren egoera, geratzen den hortz egitura, hortzoiaren euskarria eta ondoren pieza berreraikitzeko aukera aztertu behar dira. Helburua arrazoizko moduan funtzionatzen jarrai dezakeen hortz bat kontserbatzea da, tratamenduaren urrats guztiak hasieratik kontuan hartuta.
Gida honetan azalduko dugu nola baloratzen den endodontzia bat Gasteizen, zer gertatzen den normalean prozeduran eta zergatik diren hain garrantzitsuak ondorengo zigilatzea eta zaharberritzea. Kontsultatzeko seinaleak eta aukerak alderatzeko galderak ere aurkituko dituzu. Hortzetako min guztiek ez dute endodontzia behar, eta hortz guztiak ere ezin dira kontserbatu. Banakako azterketak egoera horiek bereizteko eta plan ulergarri bat proposatzeko balio du, erantzun bera pertsona guztiei aplikatu gabe.
Zer da mamia eta zer tratatzen du endodontziak
Hortzaren barruan mamia izeneko ehun biguna dago, odol hodiak, nerbioak eta beste zelula batzuk dituena. Ganbera batean kokatzen da eta sustraien hodietatik jarraitzen du. Ehun horrek hantura itzulezina edo infekzioa duenean, hodi sistema tratatu behar izan daiteke pieza kontserbatzeko. «Nerbioa hiltzea» esamolde arruntak gehiegi sinplifikatzen du arazoa kontrolatu eta barrualdea zigilatzea helburu duen prozedura. Izena ulertzeak tratamenduari buruzko beldur batzuk argitzen lagun dezake.
Endodontzian barruko espaziora sartzen da, kaltetutako ehuna kentzen da, hodiak garbitu eta prestatzen dira, eta material egokiekin betetzen dira. Ondoren, hortzaren ikusgai dagoen zatia itxi eta zaharberritu behar da. Sustraiaren inguruko ehunek bizirik jarraitzen dute. Horregatik, endodontzia egindako pieza batek murtxikatzean presioa senti dezake, eta inguruan arazo bat agertzen bada mina ere izan dezake. Barruko mamia tratatzeak ez du hortza gorputzeko gainerako ehunetatik banatzen.
Alde hori ulertzeak uste oker bat saihesten du: tratatutako hortzak jada zaintzarik behar ez duela, «nerbiorik ez duelako». Txantxar berriak izan ditzake, hautsi egin daiteke edo euskarri ehunetan hantura ager daiteke. Mantentzea tratamenduaren parte da hasieratik. Behin betiko zaharberritzea ez litzateke datarik eta azalpenik gabeko xehetasun pendiente gisa geratu behar. Zure planak barruko tratamendua eta hortza eguneroko erabilerarako babesteko modua jaso behar ditu, bien arteko lotura argi utziz.
Noiz egon daiteke endodontzia egiteko indikazioa
Txantxar sakon batek, haustura batek, kolpe batek edo zaharberritze baten filtrazioak mamian eragina izan dezakete. Hala ere, lesioaren itxurazko sakonerak ez du bakarrik erabakia zehazten. Sintomak, esplorazioa, hortzaren erantzun probak eta, dagokienean, erradiografiak elkartzen dira. Egoera batzuetan mamiaren ehuna kontserbatzeko aukerak egon daitezke; beste batzuetan, endodontzia da pieza mantentzeko aukera arrazoizkoa. Horregatik ez da egokia argazki baten bidez tratamendua behin betiko erabakitzea.
Hotzarekin edo beroarekin luzatzen den minak, berezko minak, hozkatzean agertzen den ondoezak edo hanturak azterketa orienta dezakete. Baina sintoma horietako batek ere ez du berez behar den tratamendua identifikatzen. Minik gabeko arazo bat ere egon daiteke. Ondoeza desagertzeak, beraz, ez du kausa konpondu dela frogatzen. Gertakari garrantzitsu bat berrikustea komeni da, hobera egin badu ere, batez ere aurretik hantura edo gauetan esnatzen zintuen mina izan baduzu.
Minak lo egitea edo jatea zailtzen badu, jarri harremanetan hitzordua orientatzeko. Hantura handitzen bada, sukarra edo ondoez orokorra agertzen bada, arreta azkarra behar da. Arnasa hartzeko edo irensteko zailtasunak berehalako larrialdi arreta eskatzen du. Ez itxaron ohiko berrikuspenaren egunera infekzio baten hedapen seinaleak daudenean. Deitzean, azaldu sintomen bilakaera eta aurpegian edo lepoan aldaketarik nabaritu duzun, arretaren lehentasuna egoki antolatzen laguntzeko.
Nola iristen da diagnostikora
Kontsulta historia zehatz batekin hasten da: mina noiz hasi zen, zenbat irauten duen, zerk pizten duen eta non kokatzen duzun. Hozkatzean bakarrik agertzen den, zerbait hotza edan ondoren geratzen den edo gauez esnatzen zaituen azaltzea erabilgarria da. Kolpeen, enpaste handien, aurreko tratamenduen eta medikamentuen aurrekariak ere berrikusten dira. Ez duzu hitz teknikorik erabili behar. Eguneroko adibide zehatzek informazio gehiago eman dezakete sintoma orokor baten izenak baino.
Esplorazioak mamiaren sentikortasun probak, perkusioa, palpazioa, hozkadaren azterketa eta zundaketa periodontala har ditzake barne. Erradiografiek sustraiak, zaharberritzeak eta inguruko ehunak ikusten laguntzen dute, baina ez dituzte arazo guztiak bakarrik erakusten. Hautatutako kasuetan beste proba batzuk behar izan daitezke. Proba bakoitzak galdera kliniko bati erantzun behar dio, paziente guztiei aplikatzen zaien errutina bera izan beharrean. Galdetu zer informazio emango duen eta nola eragin dezakeen planean.
Batzuetan minaren jatorria ez dago pazienteak seinalatzen duen piezan. Mina beste leku batetik etor daiteke, edo kausa muskularra, periodontala edo bestelakoa izan daiteke. Horregatik, esku hartu aurretik diagnostikoa baieztatzea garrantzitsua da. Zalantza badago, galdetu zer informazio falta den eta nola argituko den. Diagnostikoa osatzeko denbora hartzea ez da arreta faltaren seinale; behar ez den hortz batean tratamendu itzulezin bat egitea saihesteko modua izan daiteke.
Hortza kontserbatzeko berreraiki daitekeen aztertu behar da
Hodiak tratatu aurretik, piezaren pronostiko osoa aztertu behar da. Hortzak egitura berreskuragarri nahikoa, euskarri periodontal egokia eta zigilatu eta funtzioa jasan dezakeen zaharberritzea behar ditu. Haustura sakon batek, ehun galera handiak edo sustraiaren zenbait arazok aukerak muga ditzakete, nahiz eta teknikoki hodietara sartzea posible izan. Horregatik, barruko tratamendua egitea posible izatea eta hortza epe luzera erabilgarri mantentzea ez dira galdera bera.
Balorazioak azaldu beharko luke pronostikoaren zer zati dagoen endodontziaren mende eta zer zati berreraikitzearen mende. Ez da egokia «endodontzia ala erauzketa» alderatzea, lehen aukera sustraiak betetzean amaituko balitz bezala. Tratamendu osoa, berrikuspenak eta hortza ateraz gero geratuko litzatekeen hutsunea nola kudeatu kontuan hartu behar dira. Aukera bakoitzak bere denborak, arriskuak eta mantentzea ditu. Aurrekontua ere ikuspegi oso horrekin ulertu behar da, hasierako saioa bakarrik alderatu gabe.
Batzuetan hortz protesiarekin edo periodontziarekin koordinazioa behar da. Galdetu hortza modu arrazoizkoan zaharberritu daitekeen eta zer aurkikuntzak alda dezakeen plana prozeduran zehar. Kontserbatzea helburu baliotsua da zentzu klinikoa duenean, baina ez da baldintzarik gabeko promesa. Era berean, inplantea jartzeko aukera egoteak ez du automatikoki hortza kentzea justifikatzen. Erabakiak hortz horren egoerari eta zure beharrei erantzun behar die, tratamendu baten izenari edo modari baino gehiago.
Zer gertatzen da prozeduran zehar
Tratamendua normalean anestesia lokalarekin eta hortza isolatuta egiten da, baldintza kontrolatuetan lan egiteko. Isolamenduak eremua babesten eta listuaren bidezko kutsadura murrizten laguntzen du. Sarbide bat irekitzen da, hodiak kokatzen dira eta lan luzera zehazten da. Ondoren, hodiak garbitu, desinfektatu eta prestatzen dira, aurreikusitako materialekin zigilatu aurretik. Urrats horiek ordena eta kontrola behar dituzte, eta ez dira mina kentzeko zulaketa soil batera mugatzen.
Barruko anatomia desberdina da hortz batetik bestera. Hagin batek hainbat hodi, kurbadurak edo tratamendua zailtzen duten berezitasunak izan ditzake. Saio kopurua kasuaren, egoera klinikoaren eta prozeduran aurkitzen denaren araberakoa da. Pieza guztientzat denbora bera agintzea ez litzateke errealista. Batzuek behin behineko fase bat behar dute hitzorduen artean. Hori aurreikusten bada, azaldu behar da zergatik, zer zaintza behar duen eta noiz jarraituko den tratamendua.
Hasi aurretik, adostu etenaldi bat eskatzeko keinu bat. Lanean mina sentitzen baduzu, esan anestesia eta egoera berrikusi ahal izateko. Presioa edo bibrazioa sentitzea ez da beti mina, baina ez duzu ondoeza isilik jasan behar. Zer urrats egiten ari diren jakiteak ziurgabetasuna murriztu eta lasaiago laguntzeko aukera eman dezake. Ahoko nekea ere aipatu dezakezu; komunikazio argiak prozedura antolatzen laguntzen du, pazientearen erosotasuna kontuan hartuta.
Nola prestatu bisitak kezka sortzen badizu
Azaldu esperientzia zailak izan dituzun, orratzei beldurra diezun, goragalea izaten duzun edo ahoa irekita mantentzea kostatzen zaizun. Informazio horrek komunikazioa egokitzeko eta behar diren atsedenak planifikatzeko balio du. Ez duzu antsietatea ezkutatu behar paziente «erraza» iruditzeko. Aurretiko elkarrizketa batek zer zatiren beldur zaren argitu eta zure egoeran zer neurri har daitezkeen azaltzeko aukera ematen du. Beldurra zehazteak konponbide praktikoak aurkitzea errazten du.
Eraman medikamentuen, alergien eta gaixotasun garrantzitsuen zerrenda eguneratua. Ez eten ohiko tratamenduak eta ez hasi antibiotikoak zeure kabuz. Galdetu hitzorduaren egunean otorduak eta botikak nola antolatu, bereziki egoera mediko batek plangintza eskatzen badu. Sedazio mota bat aurreikusi bada, jarraibide zehatzak egongo dira eta zehazki bete behar dira. Ez dira automatikoki endodontzia arrunt bati aplikatzen. Jakin ezean, deitu eta argitu, suposizioetan oinarritu beharrean.
Gorde kontsultarako eta ondorengo azalpenak jasotzeko behar duzun denbora. Bidaia bat hurbil baduzu edo berriro etortzea zailtzen dizun agenda baduzu, esan hasi aurretik. Antolaketak behin betiko zaharberritzea eta berrikuspenak ere hartu behar ditu barne, ez lehen saioa bakarrik. Plan egingarri batek hilabeteetan behin behineko itxierarekin geratzeko arriskua murrizten du. Hitzordua aldatu behar baduzu, jakinarazi eta adostu pieza babestuta mantentzeko hurrengo aukera, tratamendua desagertuta utzi gabe.
Ondorengo ondoeza: zer bilakaera behatu
Tratamenduaren ondoren hozkatzean sentikortasuna edo sustrai inguruko ehunetan ondoeza egon daiteke. Bilakaera aurretiko egoeraren eta esku hartzearen araberakoa da. Garrantzitsua da zure kasuan zer espero den jakitea eta joera behatzea. Pixkanaka gutxitzen den ondoeza ez da berdin interpretatzen handitzen den mina, hantura berri bat edo ahoa irekitzeko gero eta zailtasun handiagoa agertzen denean. Kontrolerako jarraibideek alde horiek ulertzen lagundu behar dizute, egunak zenbatzeaz gain.
Jarraitu agindutako analgesia pauta, zure aurrekariak kontuan hartuta. Analgesiko guztiak ez dira pertsona guztientzat egokiak, eta ez da komeni botikak orientaziorik gabe nahastea. Hortz horrek besteek baino lehen «ukitzen» duela sentitzen baduzu, kontsultatu hozkada berrikusteko. Gehiegizko kargak ondoezean parte har dezake eta baloratu egin behar da. Ez saiatu hortza edo zaharberritzea etxean limatzen. Doikuntza batek profesionalaren azterketa eta tresna egokiak behar ditu, beste kontaktuak aldatu ez daitezen.
Jarri harremanetan mina okertzen bada, hantura, sukarra, behin behineko materialaren galera edo jasotako jarraibideekin bat ez datorren sintomaren bat agertzen bada. Ez duzu arazoa oso handia izan arte itxaron behar galdetzeko. Arnasteko edo irensteko zailtasuna badago, bilatu berehalako arreta. Artikuluak orientazioa ematen du, baina jarraipena zure ahoan benetan gertatzen denari egokitu behar zaio. Deitzean azaldu zer aldatu den eta zenbat denboratan, erantzun egokia antolatzen laguntzeko.
Behin behineko itxierak ere zaintza behar du
Saioen artean edo berreraikuntza amaitu arte, behin behineko material bat jar daiteke. Denbora mugatu batez babestea eta zigilatzea da haren egitekoa. Ez dago behin betiko zaharberritzearen ordez mugagabe geratzeko pentsatuta. Jakin behar duzu zenbat denboraz mantentzea aurreikusten den, zer elikagairekin kontuz ibili eta noiz itzuli. Askatu edo nabarmen hausten bada, jarri harremanetan zigilatzea baloratzeko. Ez hartu material guztia berdin iraunkorra balitz bezala, prozeduran antzeko itxura izan arren.
Anestesiaren eraginak irauten duen bitartean, kontuz ibili ezpaina edo masaila ez hozkatzeko eta jarraitu janariari eta edariari buruzko argibideak. Sentikortasuna itzultzen denean, saiatu oraindik zaharberritu gabe dagoen pieza behar ez diren ahaleginekin ez kargatzen, adibidez janari oso gogorra haren gainean murtxikatuz. Jarraitu higienearekin arretaz. Eremua garbitu gabe uzteak plaka pilatzea errazten du eta ez du sendatzea hobetzen. Zalantza baduzu, eskatu nola eskuilatu erakustea.
Ez itsatsi zaharberritzerik etxeko itsasgarriekin eta ez sartu inprobisatutako materialik hortzean. Ertz desberdin bat nabaritzen baduzu, azaldu gertatutakoa eta eskatu orientazioa. Gainazaleko galera txiki bat eta itxiera osoa galtzea ez dira gauza bera, baina aldea baloratu behar da. Itxiera mantentzeak eta hurrengo hitzordua betetzeak hodien barruan egindako lana babesten laguntzen dute. Agenda arazo bat baduzu, deitu alternatiba adosteko; isilean atzeratzea baino aukera seguruagoa da.
Enpastea, inkrustazioa edo koroa endodontziaren ondoren
Zaharberritzea geratzen den ehunaren, hortzaren kokapenaren, kargen eta lesioaren ezaugarrien arabera aukeratzen da. Pieza batzuk enpaste batekin konpon daitezke; beste batzuek estaldura partziala edo koroa behar dute eremu ahulduak babesteko. Endodontzia guztiek ez dute soluzio bera behar, eta erabakia ez da aurretiko tratamenduaren izenaren arabera bakarrik hartu behar. Hortzaren benetako egoera da erreferentzia, ez beste paziente bati egin zitzaiona edo protesi mota baten ospea.
Helburua forma, alboko hortzekiko kontaktua eta hozkada funtzionala berreskuratzea da, zigilatze onaz gain. Kasu batzuetan hodiaren barruan euste elementu bat behar da berreraikuntza sostengatzeko, baina ez da automatikoki jartzen eta ez du berez hortza indartsuago bihurtzen. Indikazioa erabilgarri dagoen egituraren araberakoa da. Galdetu zer funtzio izango duen proposatutako elementuak eta zergatik behar den zure piezan, izen tekniko batek bakarrik erabakia justifikatzen duela pentsatu gabe.
Galdetu zein aukerak kontserbatzen duen ehun gehien eta zer mantentze beharko duen. Hortzen arteko kontaktua nola garbituko den eta zer seinale berrikusi behar diren ere jakin behar da: janaria etengabe geratzea, hari dentala urratzea edo hozkatzean mina agertzea, adibidez. Emaitza erosoa eta garbitzeko erraza izatea itxura bezain garrantzitsua da. Berreraikuntzak aurrekontuan eta egutegian hasieratik egon behar du, endodontzia amaitu ondoren ustekabeko beste prozedura gisa agertu beharrean.
Antibiotikoek zergatik ez duten tratamendua ordezkatzen
Hortz jatorriko infekzio batek normalean kausan esku hartzea behar du. Antibiotikoek ez dituzte hodiak garbitzen edo zigilatzen, eta ez dute endodontzia edo dagokion beste prozedura ordezkatzen. Haien indikazioa infekzioaren hedapenaren, zeinu orokorren eta pazientearen egoeraren araberakoa da. Mina izateak ez du automatikoki antibiotikoa behar dela esan nahi. Botikaren eta tokiko tratamenduaren egitekoa bereizteak itxaropen okerrak saihesten ditu eta arreta egokia atzeratzea eragozten laguntzen du.
Ez erabili aurreko errezeta baten hondarrak eta ez partekatu medikamentuak. Ez atzeratu balorazioa zeure kabuz hartutako zerbaitek sintomak aldi baterako gutxitu dituelako. Hobekuntza egon daiteke oraindik arreta behar duen foku batekin batera. Profesional batek botika agintzen badu, jarraitu haren pauta eta galdetu zer egin albo erreakzioren bat agertzen bada edo bilakaera espero zena ez bada. Ez luzatu edo aldatu tratamendua beste pertsona baten aholkuagatik, zure kasua berrikusi gabe.
Azaldu alergiak, haurdunaldia, gaixotasunak eta medikamentu garrantzitsuak preskripzio bat jaso aurretik. Hantura handia, sukarra edo egoera orokorraren okertzea agertzen bada, lehentasuna arreta egokia jasotzea da, ez interneten pauta bat bilatzea. Segurtasuna sintomak esplorazioarekin lotzean oinarritzen da, eta tokiko tratamendua eta, dagokionean, laguntza farmakologikoa erabakitzean. Informazio zehatza emateak profesionalari arriskua baloratzen laguntzen dio eta automedikazioak sor ditzakeen nahasteak murrizten ditu.
Jarraipena, berriz tratatzea eta bestelako aukerak
Kontrolek sintomak, zaharberritzea eta sustrai inguruko ehunen bilakaera aztertzeko balio dute. Minik ez izatea datu ona da, baina ez da beti nahikoa lesio bat nola sendatzen ari den baieztatzeko. Profesionalak hasierako egoeraren arabera ezarriko du jarraipena. Gorde txostenak eta joan berrikuspenetara hortza berriro normal sentitzen bada ere. Kontrol baten helburua aurreko datuekin alderatzea izan daiteke, sintoma berriak bilatzeaz gain, eta horrek jarraipenari zentzua ematen dio.
Lehenago endodontzia egindako hortz batek arazo bat badu, horrek ez du beti erauzi behar denik esan nahi. Berriz tratatzea, hautatutako kasuetan esku hartze kirurgikoa edo beste aukera batzuk azter daitezke. Aukera kausaren, hodietara sartzeko moduen, sustraiaren egoeraren eta pieza zaharberritzeko aukeraren araberakoa da. Alternatiba bakoitzaren onurak, mugak eta arriskuak azaldu behar dira. Tratamendu zaharra egoteak informazio gehiago aztertzea eska dezake, baina ez du erantzun bakar bat ezartzen.
Batzuetan hortza mantentzea jada ez da arrazoizkoa. Orduan, erauzketaz eta funtzioa berreskuratzeko aukerez hitz egitea komeni da, mantentzerik gabeko soluziorik aurkeztu gabe. Plan osoak eta bakoitzaren ziurgabetasunak alderatzea da erabilgarria. Bigarren balorazio bat eskatzeak lagun dezake erabakia konplexua denean edo gomendioaren zergatia ulertu ez duzunean. Ez da beharrezkoa berehala aukera egitea informazioa falta bada, baina infekzio aktibo baten arreta ez da azalpen bila zauden bitartean baztertu behar.
Nola zaindu hortza epe luzera
Mantendu pasta fluoratuarekin eskuilatzea eta zure ahoari egokitutako hortzarteko higienea. Endodontzia duen pieza batek txantxarra izan dezake gainazaletan edo zaharberritzearen ertzetan, nahiz eta hotzari lehen bezala ez erantzun. Prebentzioak garrantzitsua izaten jarraitzen du, eta berrikuspenak arriskuaren arabera antolatu behar dira, ez mina berriro agertzen denean bakarrik. Horrek arazo txikiak garaiz antzemateko aukera ematen du eta hortza erabilgarri mantentzeko plana osatzen du, tratamendua amaitu ondoren ere.
Ez erabili hortzak ontziak irekitzeko edo objektuak hausteko. Estutu edo karraskatzen badituzu, aipatu ohitura kargak eta babes neurrien beharra baloratzeko. Haustura guztiak ez dira bruxismoaren ondorio, baina ahoa nola erabiltzen duzun jakiteak mantentzea planifikatzen laguntzen du. Mugitzen den zaharberritze bat, hozkadaren aldaketa edo janaria leku berean behin eta berriz geratzea berrikusi behar dira. Aldaketa horiek ez dira beti larriak, baina ez dira ohitura berri gisa onartu behar azalpenik gabe.
Dental Susana Ocion balorazioa eska dezakezu, pieza bat kontserba daitekeen eta zer tratamendu oso behar duen jakiteko. Ekarri diagnostikoari, zaharberritzeari, kontrolei eta kostu osoari buruzko galderak. Erabaki informatuak hortza erabilgarri, eroso eta mantentzeko moduan egotea bilatzen du, itxaropen errealistekin. Joan aurretik, baieztatu hurrengo fasearen data eta behin behineko itxiera galtzen bada zer egin. Kontaktua eta egutegia argi izateak gorabehera txiki bat arretarik gabe geratzea saihesten laguntzen du.
Ohiko galderak
Normalean anestesia lokala erabiltzen da prozeduran mina kontrolatzeko. Aurretiko egoerak neurri anestesikoak egokitzea eska dezake. Mina sentitzen baduzu, esan; ez duzu jasan behar duzula pentsatu behar. Ondoren ondoeza ager daiteke eta intentsitatearen eta bilakaeraren arabera behatu behar da. Galderak egitea eta etenaldiak adostea tratamendua lasaiago bizitzeko lagungarriak dira, zure egoerari egokitutako komunikazioarekin.
Ez da komeni minik ez egotea sendatzearen seinaletzat hartzea. Mamiaren zenbait arazok sintomak aldatzen dituzte kausa desagertu gabe. Mantendu balorazioa eta azaldu bilakaera. Esplorazioak bakarrik argituko du tratatu, kontrolatu edo beste kausa bat ikertu behar den. Aurretik hantura edo gauetako mina izan bazenuen, datu hori aipatu, bisitaren egunean hobeto egon arren.
Ez nahitaez. Geratzen den ehunaren, kokapenaren, kargaren eta hortza zigilatu eta babesteko aukeraren araberakoa da. Galdetu zergatik proposatzen den enpastea, inkrustazioa edo koroa zure kasuan. Gomendioak egituran eta funtzioan oinarritu behar du, pieza guztiei aplikatzen zaien arau bakar batean baino gehiago. Garbitzeko modua, mantentzea eta etorkizuneko kontrolak ere erabakiaren parte dira.
Ez dago iraupen bermaturik. Hasierako egoerak, zigilatzeak, zaharberritzeak, higieneak, kargek eta jarraipenak eragiten dute. Helburua arrazoizko pronostikoarekin kontserbatzea da. Kontrolek aldaketak antzematen eta konponketa, balorazio berri bat edo beste neurri bat behar den garaiz erabakitzen laguntzen dute. Hortza eroso sentitzea garrantzitsua da, baina ez du gomendatutako mantentzea alde batera uztea justifikatzen, bereziki arrisku faktoreak badaude.
Informazioa zabaltzeko iturriak
Hortz hori kontserba daitekeen jakin nahi duzu?
Eskatu balorazioa ondoezaren jatorria, endodontziaren aukera eta piezak beharko lukeen zaharberritzea aztertzeko.
